Crveni Delišes

Crveni Delišes

Crveni Delišes (Red Delicious). Sorta je nastala slučajno (chanse seedling) 1872. godine u voćnjaku izvesnog Džesija Hajata (Jesse Hiat) u saveznoj državi Ajova (Iowa) SAD . Gospodin Hajat ju je nazvao Hawkey, što je bio nadimak za Ajovu. Osamdesetih godina devetnaestog veka, na jednoj izložbi voća, Klarens Stark (Clarence Stark), jedan od braće Stark, tada već poznatih rasadničara i voćara, probao je ovu jabuku i priča se da je tom prilikom uzviknuo: „My, that’s delicious!“

Odmah je otkupio pravo na uzgoj jabuke i ponudio ih tržištu pod imenom Delišes (Delicious).

Posle par godina, u voćnjaku Stark se pojavio znatno crveniji mutant, koga je tržište rado prihvatilo, a braća Stark su ga nazvali Crveni Delišes (Red Delicious) i prvi put se sa njim pojavili u marketima 1895. godine. Na taj način, rasadnik Stark je napisao početak jedne od najuspešnijih voćarskih priča dvadesetog veka.

U prvoj polovini prošlog veka, dok su kupci u celom svetu delili jabuke na crvene, zelene, žute i šarene, crvene jabuke su uvek bile Crveni Delišes. Primera radi u državi Vašington (Washington) udeo u Crvenog delišesa u produkciji jabuka je iznosio 75%.

Međutim, polako se, kao konkurenti, pojavljuju Fudži (Fuji), Gala (Gala) i Breburn (Breaburn) i počinju da prave velike tržišne probleme do tada neprikosnovenom Delišesu. Nagli i istovremeni proboj novih crvenih sorti je bio toliko snažan da je i Kongres SAD morao da, na predlog predsednika Bila Klintona (Bill Clinton), izglasa zakon o pomoći uzgajivačima Crvenog Delišesa vrednu bezmalo milijardu dolara. Najzad se udeo ove sorte stabilizovao na 37% u 2005. Uprkos tome, Crveni Delišes još uvek drži prvo mesto, a njegovo najjače oružje u borbi protiv “konkurencije” su brojni klonovi i mutanti koji svaki put za nijansu poboljšaju i naglase ono što je najbolje na njemu: oblik, boju, veličinu… To su, primera radi, Royalred, Red King, Starkrimson, Redspur, Top Red, Stark Earlibrite, Rose Red, Jeromine, Hapke, Early Red One (Erovan), Red Chief, Super Chief (Sandidge).

Posebno Vam skrećemo pažnju na najnovije, a u praksi već potvrđene mutante: Roat King i Mema Stark (skraćeno Mestar).

Crveni Delišes Roat King (Red Delicious Roat King)
Mutant Crvenog delišesa Hapke.
Plodovi su krupni do vrlo krupni, zvonasto koničnog oblika sa karakterističnih pet rebara oko čašičnog udubljenja. Čvrsti i slatki.  Intenzivna tamno crvena boja.
Berba u prvoj polovini septembra.
Trajnost i do 12 meseci.

Crveni Delišes Mema Stark 2284 (Red Delicious Mema Stark 2284)
Isto kao Roat King.

Prijaju im područja sa dugim sunčanim intervalima i sa većom temperaturnom razlikom između dana i noći. Boja ploda varira kod pojedinih klonova. Može biti homogeno crvena, u vidu crvenih pruga na žutoj osnovnoj boji i u vidu tamnih crvenih pruga na crvenoj osnovi.

Ukus: Čvrst i sladak.
Vreme berbe: Prva polovina septembra.
Period čuvanja: Može i do 12 meseci.