Pra-jabuka. Poslednji šumarci na svetu

Pra-jabuka. Poslednji šumarci na svetu

Pre nekoliko hiljada godina, jabuke nisu bile „univerzalno“ voće kao što su danas. Predak svih današnjih jabuka je jabuka Sivers koja je divlje rasla planinama Tien Shan u današnjem Kazahstanu.

Početkom 20. veka biolog Nikolaj Vavilov je pošao tragom genoma stabla jabuke što ga je dovelo Almaty, tada malog grada, gde je naišao na divlje jabuke gotovo ne mogu razlikovati od onih koje se danas nalaze u trgovinama.

Vavilov je posjetio Almaty i bio izneneađen kad je otkrio da stabla jabuka rastu divlje, gusto isprepletena i neujednačeno smještena. Bio je to fenomen koji se nije mogao sresti ni na jednom drugom mestu na svetu.

Naučnici veruju da su semenke jabuke sa Tien Shana prvo raznosile ptice i medvedi i to mnogo pre nego što ih ljudi počeli uzgajati. U vremenu kada su ljudi počeli da interesuju za njih i da ih gaje, jabuke Sivers su već bile rasprostranjene i udanašnjoj Siriji.

Stari Rimljani su ih tamo pronašli i potom proširili ovu voćnu vrstu širom tada poznatog sveta. Kada su naučnici utvrdili poreklo savremenih jabuka, jabuke Sievers su zvanično priznate kao prva vrsta, a geografsko područje Almaty i okoline kao mesto porekla svih današnjih jabuka.

 

Almaty u prevodu znači “otac jabuka”, a grad ponosno govori o svojoj baštini. Fontana u središtu grada oblikovana je kao jabuka, a veliki broj prodavaca izlazi svakodnevno na tržnice kako bi prodavali svoje brojne sorte domaćih jabuka.

Jabuke nisu uvek bile dragoceno voće u Almaty. Plodovi su propadali padajući na zemlju, a u 20. veku, u vreme Sovjetskog Saveza, posečeno je više od 80 odsto šuma divljih jabuka, da bi se drvo koristilo kao ogrev.

Danas, rezervati širom planinskog lanca Tien Shan osiguravaju siguran razvoj posljednjih divljih šuma jabuka. Svi brinu o njima, osim medveda koji uopšte ne brinu o botaničkoj istoriji.

Pomolozi tvrde da divlje jabuke imaju različite ukuse, sve zavisno od toga na koji način pčele oprašuju cvetove. Postoje divlje jabuke sa aromom meda i šumskih bobica, kisele, kao i jabuke s ukusom sladića. Kažu da ima i nekoliko onih koje bi bile dovoljno dobre za supermarkete.

Danas jabukove šume postoje samo u područjima duž planinskog lanca Tien Shan. U Nacionalnom parku Ile-Alatau postoji više zaštićenih područja, ali kažu da ih je moguće pronaći samo uz pomoć vodiča.

 

Izvor: FB A. Shirinov